ΗΘΙΚΗ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ

Από φιλοσοφικής απόψεως λατρεύω τον «αιρετικό» Sigmund Freud. Αν και αναμφίβολα κάποιος ο οποίος σπούδασε Ψυχολογία θα έχει πολλά να επισημάνει για το ότι είναι «ξεπερασμένος» καθώς η επιστήμη έχει προχωρήσει, θα συμφωνήσει μαζί μου ότι η Επιστήμη απλά εξελίχθηκε και τα θεμέλια που έθεσε αυτός ο άνθρωπος εξακολουθούν να ισχύουν. Δεν έχω διαβάσει όλα όσα θα ήθελα από αυτόν αλλά πρόσφατα τελείωσα ένα έργο του και με έβαλε σε κάποιες σχέσεις συνδυαστικά με όσα βλέπω γύρω μου.

Έτσι σε παλαιότερο άρθρο [1] μου είχα επισημάνει (εν συντομία) ότι ο άνθρωπος έχει ορισμένα πηγαία ένστικτα που ονομάζονται «συλλογικό ασυνείδητο» και αυτά είναι αρχέγονα. Δηλαδή γεννιόμαστε με αυτά. Επομένως η Ηθική σε μεγάλο βαθμό δεν είναι φυσική αλλά επίκτητη. Και εκεί μπαίνει ο αγώνας της πνευματικότητας.

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ

Ο άνθρωπος έχει την τάση να μαζοποιείται. Δηλαδή να εντάσσεται συναισθηματικά σε μια ομάδα και να συμμετέχει συναισθηματικά σε αυτή σαν να πρόκειται για τον εαυτό του. Σε γενικές γραμμές η Ηθική τι είναι; Η Ηθική θα έλεγε κανείς ότι είναι η θυσία των προσωπικών συμφερόντων έναντι των άλλων, υπέρ δηλαδή των μελών της ομάδας. Υψηλότερα επίπεδα Ηθικής, υψηλότερη θυσία για την ομάδα, για τους άλλους.

Είναι προφανές ότι τα ένστικτα, αυτά δηλαδή τα ζωώδη αισθήματα που κουβαλάμε με το που γεννιόμαστε, αντιδρούν. Είναι εκείνη η μικρή φωνούλα μέσα μας που μας λέει να παρακούσουμε την μητέρα μας, να ανεβούμε στον πάγκο της κουζίνας να φτάσουμε το ψηλότερο βάζο με το γλυκό, να το ανοίξουμε και να βάλουμε μέσα το δάχτυλο μας για να το φάμε. Αυτό το αστείο παράδειγμα συνεχίζει και στην υπόλοιπη ζωή με σοβαρότερα θέματα από ένα βάζο με γλυκό. Τα ένστικτα σου φωνάζουν πάντα απλά το αντικείμενο αλλάζει. Στην εφηβεία γίνεται κορίτσι, στην ενηλικίωση γίνεται ματαιοδοξία. Αυτά τα αρχέγονα ένστικτα (τα Αρχέτυπα) ξυπνούν τον αισχρότερο εαυτό μας.

Με τα δύο δεδομένα παραπάνω θα ήταν αναμενόμενο κάτι που διαπίστωσε και ο Freud στα πειράματα του. Ότι δηλαδή το άτομο μόνο ενταγμένος μέσα σε μια ομάδα είναι ικανό για επίπεδα Ηθικής πάνω από τον εαυτό του, αλλά και για επίπεδα κάτω από τον εαυτό του. Συγκεκριμένα έγραψε:

"Θα μπορούσαμε να πούμε ότι εντός της μάζας το ηθικό επίπεδο του ατόμου ανεβαίνει. Ενώ η διανοητική ικανότητα της μάζας είναι πολύ κατώτερη από αυτή του ατόμου, η ηθική της συμπεριφορά μπορεί να υψωθεί πολύ ψηλότερα από εκείνου, αλλά και να πέσει πολύ χαμηλότερα."
Sigmund Freud - Ψυχολογία των Μαζών και Ανάλυση του Εγώ.

Επομένως το άτομο μέσα σε μια ομάδα, καθώς είναι συναισθηματικά δεμένο με τους άλλους, είναι ικανό να θυσιάσει προσωπικό συμφέρον για το καλό όλων, άρα είναι ικανό να φτάσει σε υψηλότερα επίπεδα Ηθικής. Μπορεί όμως να πάει και σε χαμηλότερα.

Ο ΗΓΕΤΗΣ ΚΑΙ Η ΟΜΑΔΑ

Τι είναι όμως εκείνο το οποίο ενεργοποιεί τον «χειρότερο» ή τον «καλύτερο» εαυτό του τελικά, αφού η συναισθηματική ένταξη στην ομάδα μπορεί να οδηγήσει και στα δύο;

Αυτό είναι ο Ηγέτης. Ο Ηγέτης παίρνει την θέση του πατέρα της ομάδας. Όπως ένας άρρωστος γονιός μπορεί να κάνει ένα παιδί εγκληματία, έτσι και ένας άρρωστος ηγέτης μπορεί να οδηγήσει μια ομάδα σε χαμηλότερα επίπεδα ηθικής από αυτή που έχει το κάθε άτομο που ανήκει σε αυτή ξεχωριστά.

Αυτό έχει συμβεί στην ιστορία πολλές φορές. Μεγάλοι ηγέτες έχουν καταφέρει να μεταλλάξουν προς το χειρότερο τις ομάδες στις οποίες ηγούνται. Και πράγματι σε στιγμές όπου το άτομο έχει πνευματική διαύγεια και ξεφεύγει από την ομάδα αναρωτιέται πως είναι δυνατόν να συμμετέχει σε κάτι τόσο ευτελές, και αργότερα και πάλι μπαίνει σε αυτό χωρίς να το καταλαβαίνει.

Από την άλλη επίσης μεγάλοι Ηγέτες ήταν εκείνοι μόνο που κατάφεραν να ξυπνήσουν τον καλύτερο εαυτό των ομάδων τις οποίες κυβερνούν. Επίσης τα παραδείγματα στην Ιστορία είναι πάρα πολλά και δεν θα επιθυμούσα να χαραμίσω το κείμενο για κάθε ένα από αυτά.

Η ΙΔΕΟΛΟΓΙΑ

Επειδή μέσω της ομάδας το άτομο καλύπτει βαθύτερα ένστικτα του, το άτομο δεν μπορεί να αποχωριστεί την ομάδα μετά το τέλος του Ηγέτη. Και έτσι σταδιακά αναπτύσσει τα κοινά της στοιχεία σε μια Ιδεολογία. Δηλαδή σχηματοποιεί τα κοινά χαρακτηριστικά που καθιστούν και θεμελιώνουν την ομάδα σε ένα σύνολο θέσεων κυρίως Φιλοσοφικών που οδηγούν σε μια συγκεκριμένη στάση ζωής και επιλογών. Εκεί έρχεται η Ιδεολογία πιστεύω και από εκεί πηγάζει. Αυτό είναι. Η σχηματοποιημένη ανάγκη της ομάδας για συνέχεια και μετά τον Ηγέτη.

Σταδιακά με το πέρασμα του χρόνου, η Ιδεολογία παίρνει κυρίαρχο ρόλο στην ομάδα και αντικαθιστά τον Ηγέτη. Εξακολουθεί να υπάρχει ιεραρχία φυσικά και οι δομές σταθεροποιούνται όλο και περισσότερο και παγιώνονται, σε έναν βαθμό «αρτηριοσκληραίνουν». Όμως πλέον ο Ηγέτης υπόκειται σε έλεγχο. Ελέγχεται από την Ιδεολογία της ομάδας. Αυτή είναι «ο Ηγέτης».

Επομένως η Ιδεολογία ανάλογα με τον χαρακτήρα της είναι ικανή να οδηγήσει τα μέλη της ομάδας σε υψηλότερο επίπεδο ή σε χαμηλότερο επίπεδο ανάλογα με τον χαρακτήρα της. Και έτσι έχουμε «κακές» Ιδεολογίας και «καλές» Ιδεολογίες.

ΟΙ ΘΕΣΜΟΙ

Ο Freud στο εξαιρετικό του έργο που αναφέρω παραπάνω, είναι ο πρώτος που ανακαλύπτει ότι ο Ηγέτης αντικαθίσταται σε ιστορικούς θεσμούς από την Ιδεολογία. Και αυτό από μόνο του είναι μια τρομερή ανακάλυψη και αναφέρει μάλιστα δύο θεσμούς ως παράδειγμα. Αναφέρει την Εκκλησία και τον Στρατό. Δύο διαφορετικούς εντελώς θεσμούς που όμως έχουν σχηματοποιηθεί και οι Αρχηγοί τους, οι Ηγέτες τους, υπόκεινται σε έλεγχο από την Ιδεολογία των ομάδων τους.

Δεν είναι πολύ αναλυτικός σε αυτά οπότε θα μπω στο δικό μου σκεπτικό πέρα από αυτό του Freud, αλλά είναι και συνάμα πατέρας της σκέψης μου και αυτού εδώ του κειμένου. Αυτός μου έδωσε την γνώση και το ερέθισμα να εμβαθύνω περισσότερο αλλά όσα λέω εδώ δεν είναι απαραίτητα επιστημονικά και δεν θέλω να τα εκλάβει έτσι ο αναγνώστης.

Στρατός και Εκκλησία σύμφωνα με τον Freud έχουν παγιωμένες δομές και ο Ηγέτης τους δεν παίζει πλέον ιδιαίτερη σημασία. Πράγματι αν το σκεφτούμε λίγο περισσότερο ο Στρατός συνεχίζει και λειτουργεί παγιωμένα και σταθερά, ασχέτως του ποιος είναι αρχηγός του, και δεν μπορεί ο αρχηγός να διατάζει ο,τι θέλει. Υπόκειται σε έλεγχο στην συνείδηση των κατωτέρων του αν τα όσα λέει πράγματι υπηρετούν το Έθνος το οποίο είναι η κυρίαρχη Ιδεολογία του Στρατού. Το Κράτος ή το Έθνος ή και τα δύο (τουλάχιστον στην Δύση).

Από την άλλη η Εκκλησία επίσης έχει παγιωμένες δομές και αρχηγούς. Όμως οι αρχηγοί αυτοί υπόκειται σε έλεγχο από την Χριστιανική Ιδεολογία. Δεν μπορούν να κάνουν ο,τι θέλουν. Δεν μπορούν να διατάξουν τους πιστούς, δεν μπορούν να υποθέσουν καν ότι θα τους πουν κάτι που είναι αντίθετο στην Χριστιανική Ιδεολογία.

Το κυριότερο είναι ότι ευτυχώς δεν μπορούν να αλλάξουν την Ιδεολογία αυτή ούτε ο Στρατός, ούτε η Εκκλησία. Ειδικά η Εκκλησία. Αλλάζει μεν αλλά πολύ αργά και προσεκτικά για να μην σπάσει την Ηθική που έχει δομήσει στο πέρασμα των αιώνων ανάμεσα στις δομές της και τα μέλη της. Να μην διαρρήξει δηλαδή τους δεσμούς μεταξύ των μελών της.

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ

Έτσι βλέπουμε ιστορικά το εξής. Τα πρώτα χρόνια του Χριστιανισμού, όπου η Εκκλησία ήταν ακόμα νέα και δεν είχε παγιώσει τις δομές της, και ο Χριστιανισμός σαν Ιδεολογία δεν είχε ακόμα σχηματοποιηθεί, οι Χριστιανοί να επιτίθενται στους Ειδωλολάτρες. Φυσικά το ζήτημα δεν είναι να πούμε αν οι Χριστιανοί ήταν κακοί ή καλοί, γιατί αιτιολογείται από τις διώξεις που έγιναν σε βάρος τους στο παρελθόν, αλλά σε κάθε περίπτωση βλέπουμε συμπεριφορές που είναι αντίθετες προς την Ιδεολογία του Χριστιανισμού, όπως είναι δομημένη σήμερα. Δηλαδή υπήρξαν πτυχές της όπου Χριστιανοί Ηγέτες (κυρίως τοπικοί) οδήγησαν τον Χριστιανικό πληθυσμό σε πράξεις χειρότερες από το πνευματικό επίπεδο του καθενός εξ αυτών που σε γενικές γραμμές ζούσαν ενάρετη ζωή σαν άτομα, ίσως πιο ενάρετη από εμάς σήμερα. Γιατί συνέβη αυτό;

Αυτό συνέβη, κατά την άποψη μου, γιατί η Χριστιανική Ιδεολογία δεν είχε ακόμα σχηματοποιηθεί. Η Εκκλησία όπως την γνωρίζουμε σήμερα δεν υπήρχε. Δεν είχε παγιωμένη Ιεραρχία, διαδικασίες και δομές και κοινό τελετουργικό. Η Ιδεολογία της δε ήταν στα σπάργανα. Έτσι ο εκάστοτε Ηγέτης μιας τοπικής κοινωνίας Χριστιανών, είχε απόλυτη εξουσία και αρμοδιότητα επάνω στο «ποίμνιο», δηλαδή στην ομάδα, χωρίς να υπόκειται στον έλεγχο κανενός. Ούτε Ιδεολογίας, ούτε Ιεραρχίας. Καθότι οι πρώτοι Ηγέτες εκείνοι ήταν σε πολλές περιπτώσεις λαϊκοί άνθρωποι με χαμηλό πνευματικό επίπεδο, οδηγούσαν τον όχλο σε βίαιες πράξεις. Φυσικά το αντίστοιχο έκαναν και οι «Εθνικοί», αλλά δεν θέλω να μπω σε διαδικασία κατηγοριών του ενός υπέρ του άλλου. Αλλού επιθυμώ να καταλήξω.

Σταδιακά όμως, στο πέρασμα των αιώνων, η πίστη αυτή που δυναμικά αναπτύσσονταν στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, αρχίζει να σχηματοποιείται. Ο Μέγας Κωνσταντίνος (ή Άγιος κατά την Εκκλησία) θέτει τα θεμέλια του θεσμού της Εκκλησίας και το θεμέλιο της Ιδεολογίας, το θεμέλιο του Συμβόλου της Πίστεως των Χριστιανών. Μια καθολική και οικουμενική διακήρυξη που ανεξαιρέτως όλοι οι Χριστιανοί οφείλουν να ακολουθήσουν. Οι Γραφές αρχίζουν να αναπτύσσονται και η Θεολογία να δημιουργεί και να αναπτύσσει την Χριστιανική Ιδεολογία.

Για πολιτικούς λόγους, η Δύση αποσχίζεται από την Ανατολή και δημιουργεί τον Καθολικισμό και αρχίζει να παγιώνει μια ελαφρώς διαφορετική ιδεολογία, που σχετίζεται στενά με την κοσμική εξουσία του Πάπα. Στήνει δομές πολύ πιο κοσμικές και πολύ πιο στυγνές, όχι τόσο πνευματικές, σχεδόν πλήρως Πολιτικές και προσπαθεί να πορευτεί ξεχωριστά. Φυσικά αυτό έχει τα ιστορικά του αίτια που θα ήταν ωραίο σε ένα κείμενο να αναλυθούν, αλλά δεν είναι επί του παρόντος. Η Καθολική Εκκλησία διαχωρίστηκε γιατί προσπάθησε και αυτή εβρισκόμενη σε διαφορετικές συνθήκες να προστατέψει το δικό της «ποίμνιο» από τους Γερμανούς που σουλάτσαραν λεηλατώντας και καταστρέφοντας την Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

Επειδή ο Πιστός δεν είχε καθαρή γνώση της παγιωμένης Ιδεολογίας και καθότι τα γραπτά κείμενα ήταν κτήμα μόνο της Εκκλησίας, σε έναν βαθμό η Δυτική Εκκλησία αυθαιρετεί και αρχίζει να λειτουργεί με τρόπο αντίθετο προς την Ιδεολογία των Χριστιανών. Αυτό έγινε εφικτό γιατί ενώ υπήρχε η Ιδεολογία, η ομάδα ακόμα δεν είχε πρόσβαση σε αυτή, δεν είχε μέσα επικοινωνίας για να την φτάσει και έτσι άγονταν από τον εκάστοτε ηγέτη ακόμα! Δεν τον είχε αντικαταστήσει με την Ιδεολογία.

Έτσι φτάνουμε στο σήμερα, μερικούς αιώνες μετά την ανακάλυψη της τυπογραφίας, όπου ο Πιστός ξέρει τι πρεσβεύει η Χριστιανική Ιδεολογία και δεν περιμένει τον εκάστοτε αρχηγό της Εκκλησίας για να το μάθει. Μπορεί στο όμορφο σπιτάκι του, να διαβάσει την Καινή Διαθήκη από τον Η/Υ ή έντυπη μπροστά από το τζάκι του σε μια αναπαυστική πολυθρόνα. Και επειδή ακριβώς:

Α) η Χριστιανική Ιδεολογία έχει σχηματοποιηθεί,

Β) ο Πιστός έχει πρόσβαση σε αυτή,

ο Ηγέτης έχει αντικατασταθεί από την Ιδεολογία. Ο Ηγέτης ελέγχεται από το «ποίμνιο» για τις πράξεις του και τα λόγια του και δεν έχει απόλυτη εξουσία επί της ομάδας. Η Χριστιανική Ιδεολογία είναι πάνω από όλους και από όλα για τον Πιστό. Προφανώς θεολογικές ερμηνείες υπάρχουν και εκεί είναι που σε έναν μικρό βαθμό υπάρχουν διακυμάνσεις αλλά αυτές οι διακυμάνσεις είναι μικρές και μικραίνουν  με το πέρασμα του χρόνου.

Αναμφίβολα η κοινωνία και η τεχνολογία ανοίγουν νέα ζητήματα Ηθικής, τα οποία η Εκκλησία πρέπει να λάβει υπόψη της και πρέπει να σχηματοποιεί την Ιδεολογία της για να τα συμπεριλαμβάνει και αυτά (για παράδειγμα Κλωνοποίηση). Αλλά αυτό είναι επίσης άλλο ζήτημα, δηλαδή η ανταπόκριση του θεσμού σε νέες προκλήσεις δεν είναι το ζητούμενο του κειμένου.

Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Έτσι σήμερα βλέπω ανθρώπους να επιτίθενται στην Χριστιανική Ιδεολογία και να θεωρούν τους εαυτούς τους ανώτερους. Κάνουν μαθήματα στους Πιστούς και κατακρίνουν την συναισθηματική τους συμμετοχή στην ομάδα. Αυτό θα ήταν λογικό αν το άτομο που κάνει αυτή την κρίση ήταν τόσο σίγουρο ότι συναισθηματικά το ίδιο δεν ανήκει σε καμία ομάδα. Πράγμα φυσικά αδύνατο. Ακόμα και αν δεν το καταλαβαίνει, εκείνος ο οποίος κατακρίνει τον Χριστιανό και την Χριστιανική Ιδεολογία, ανήκει και ο ίδιος σε μια ή περισσότερες ομάδες. Ακόμα και να νομίζει ότι δεν ανήκει.

Από την στιγμή που η Χριστιανική Ιδεολογία σε γενικές γραμμές, από την αρχή μέχρι το τέλος της, είναι μια Ιδεολογία θυσίας προς τον «πλησίον», σε τέτοιο βαθμό που καμία άλλη Ιδεολογία δεν είναι τέτοια, περιέχει και μεγαλύτερα «ποσά» Ηθικής, από κάθε άλλη Ιδεολογία. Είναι μια Ιδεολογία που σχηματοποιεί το Αρχέτυπο ως το «κακό» (θα μπορούσε να το παρομοιάσει κανείς με το «προπατορικό αμάρτημα») και προσπαθεί να το καταπολεμήσει για να ανεβάσει πνευματικά τον άνθρωπο σε ηθικά επίπεδα πάνω από αυτά που μόνος του μπορεί. Δεν προσπαθεί να το εκμεταλλευτεί αυτό το Αρχέτυπο για όφελος κανενός προσώπου. Κανένα πρόσωπο δεν είναι πάνω από τον Θεό για την Εκκλησία. Κανένα πρόσωπο, πλην των Αγίων δεν έχει πλησιάσει τον Θεό. Και δεν είναι τυχαίο ότι Άγιοι δεν γίνονται εκείνοι που βάζουν τον εαυτό τους πάνω από τους άλλους, αλλά εκείνοι που στέγνωσαν την ψυχή τους και τον εαυτό τους για τους άλλους. Αλλά το να πλησιάζεις όλο και περισσότερο τον Θεό σημαίνει το να προσφέρεις όλο και περισσότερο.

Έτσι διάφοροι ανήκοντες σε διάφορες άλλες ομάδες, επιλέγουν να διαχωρίσουν τον εαυτό τους από την Εκκλησία για διάφορους λόγους. Δικαίωμα τους φυσικά. Αλλά σαν να μην φτάνει αυτό επιτίθενται στην Εκκλησία για να την μειώσουν. Επιτίθενται στους Πιστούς. Επιστημονικά λοιπόν και σύμφωνα με όσα προείπαμε, σφάλλουν μέσα στην «εξυπνάδα» τους. Δρούνε πιο ανόητα τελικά από εκείνους τους οποίους υποτιμούν την νόηση τους γιατί πιστεύουν σε κάτι «αόρατο», τον Θεό. Φυσικά δεν έχουν διαβάσει ποτέ οποιαδήποτε Φιλοσοφία για να δούνε ότι όλες οι Φιλοσοφίες ξεκινούν από το «αόρατο» και προχωρούν στο ορατό, αλλά αυτό επίσης είναι άλλο θέμα.

Δηλαδή ο σύγχρονος Νεοέλληνας, σαν κανένα παιδάκι στην εφηβεία του αντιδρά βίαια και στα καλά καθούμενα στους «μεγάλους» για να δείξει, ή να πείσει τον εαυτό του, ότι είναι «κάποιος». Για να ξεχωρίσει το Εγώ του από τους υπόλοιπους. Από Εγωισμό δηλαδή. Παράλληλα ενώ τον ενοχλεί η Οικογένεια της Εκκλησίας, βρίσκει παρηγοριά σε παντώς είδους «παρέες» οι οποίες δεν τον ενοχλούν καθόλου, ίσα ίσα που επειδή του προκαλούν και λίγο φόβο ή δέος ή οικονομική ανάγκη τις σέβεται κιόλας. Τέτοιες είναι όλες οι άλλες ομάδες που είτε εξαρτώνται απόλυτα από τον Ηγέτη ακόμα (αθλητικά σωματεία φιλάθλων) είτε η Ιδεολογία τους είναι ευτελέστερη πνευματικά από την Χριστιανική Ιδεολογία (Εθνικισμός, Κράτος, Επιχειρήσεις, Κόμματα).

Φυσικά βίαια και αντιδραστικά δρα και στα υπόλοιπα, ως καλός έφηβος που είναι.  Βρίζει και όλα τα παραπάνω ενίοτε και σέβεται μόνο ένα εξ αυτών των Θεσμών. Βρίζει τις Επιχειρήσεις, το Κράτος, τα Κόμματα, τα Έθνη, τις Αθλητικές Ομάδες και τα σωματεία φιλάθλων κλπ. και ταυτόχρονα σέβεται ένα από αυτά διαφορετικό κατά περίσταση ή κατ’ άτομο. Και φυσικά τελικά τα ίδια τα επίπεδα Ηθικής του κατεβαίνουν στα επίπεδα που κάθε ομάδα τον οδηγεί τελικά. Ούτε καν στα επίπεδα που είναι το άτομο του. Πάντως και οι άλλοι θεσμοί προσπαθούν και ενίοτε καταφέρνουν να δημιουργήσουν κάτι ηθικά ανώτερο από το άτομο. Το Έθνος είναι ένα τέτοιο παράδειγμα, όπου οδηγούν σε γενικές γραμμές το άτομο σε ανώτερα ηθικά επίπεδα από τον εαυτό του. Οι φιλανθρωπικές οργανώσεις επίσης. Και τέλος αυτό προσπαθούν να κάνουν και οι επιχειρήσεις. Αλλά καμία δεν θεωρώ ότι φτάνει προς το παρόν την Εκκλησία. Άλλωστε δεν είναι και αυτός ο ρόλος τους.

ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

πηγή: http://2020workplace.com/

Τα παραπάνω είναι χρήσιμα για όλους τους ανθρώπους και όλους τους θεσμούς. Η Εκκλησία είναι μόνο ένα παράδειγμα. Ιδιαίτερα στις Επιχειρήσεις η συναισθηματική εμπλοκή των μελών τους με αυτές, η σχηματοποίηση της Ιδεολογία τους, είναι κάτι πολύ σύγχρονο και αρχίζει να παίρνει πολύ έντονα μορφή καθώς οι Επιχειρήσεις λειτουργούν και μετά τον θάνατο των Ηγετών τους. Οι Επιχειρήσεις προσπαθούν να κάνουν τους εργαζομένους τους σήμερα να αισθάνονται ότι προσφέρουν και ότι εργάζονται για κάτι ανώτερο από τον μισθό τους. Ενίοτε το καταφέρνουν και γίνεται με καλή πρόθεση και ειλικρινή. Όταν γίνεται με κακή φυσικά ξεφουσκώνει γρήγορα η όποια τέτοια προσπάθεια. Οι αλλαγές επίσης μέσα τους εμπεριέχουν ακριβώς τα εν λόγω χαρακτηριστικά. Η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη, αρχίζει να γίνεται η «επιχειρησιακή ιδεολογία» που αργά αλλά σταθερά αντικαθιστά την αυθαιρεσία των στελεχών τους. Οι υπάλληλοι αρχίζουν να δουλεύουν και με πίστη σε αυτές. 

Δεν συνεχίζω με αυτά γιατί οι περισσότεροι δηλώνουν ότι είναι βαρετά και μόνο εμάς των Οικονομικών μας αρέσουν, αλλά κάποια στιγμή θα προσπαθήσω να εκλαϊκεύσω ένα κείμενο αναφορικά με τις Επιχειρήσεις και αυτή την πτυχή καθώς κρίνω ότι η χώρα μας είναι ακόμα πίσω σε αυτό.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Όλα αυτά είναι πραγματικά υπέροχα και αυτό είναι που με εξιτάρει στις κοινωνικές επιστήμες, οι οποίες άρρηκτα πιστεύω ότι είναι ένα σύνολο. Όλα συνδέονται μεταξύ τους. Σε κάθε περίπτωση στην περίπτωση της Εκκλησίας θεωρώ ότι οι επικριτές της σφάλλουν. Και σφάλλουν επιστημονικώς παρότι νομίζουν ότι η Επιστήμη είναι με το μέρος τους. Δεν είναι καθόλου με το μέρος τους. Και αυτό γιατί στο μυαλό τους έχουν μόνο τις Θετικές Επιστήμες, με τις οποίες η Εκκλησία φυσικά δεν έχει πολύ σχέση εκτός του ότι θέτει κάποια ηθικά όρια, όχι επιβάλλοντας κάτι, αλλά συμβουλεύοντας. Οι Κοινωνικές Επιστήμες, ασχέτως αν κάποιος ειλικρινά πιστεύει στον Θεό ή όχι, λένε ότι η Θρησκεία είναι χρήσιμη και οι Θεσμοί της πρέπει να είναι σεβαστοί.

Φυσικά καθείς έχει το δικαίωμα να την κατηγορεί και να λέει ο,τι θέλει. Και αυτό το δικαίωμα του το δίνει άλλωστε και η ίδια η Χριστιανική Ιδεολογία. Αλλά δεν είναι ούτε πιο «έξυπνος», ούτε πιο «λογικός» απαραίτητα (μπορεί και να την κατηγορεί για σωστούς λόγους). Αλλά είναι άσχημο το να της επιτίθεται κανείς με το ίδιο ύφος που επιτίθεται ο έφηβος νέος στους γονείς του. Με ημιμάθεια, χωρίς ικανοποιητική αιτιολόγηση και για εγωιστικούς λόγους. Πράγματι κάποιος μπορεί να ασκεί καλοπροαίρετη κριτική με αιτιολόγηση σαφή και χωρίς εμπάθεια (για παράδειγμα ο φιλόσοφος Στέλιος Ράμφος) αλλά συνήθως αυτοί δεν είναι καθημερινοί λαϊκοί άνθρωποι. Για να καταλάβει κάποιος που κατηγορεί τους Πιστούς ή τον Χριστιανισμό πόσο ευτελής είναι αρκεί να αναρωτηθεί αν θα έπραττε το ίδιο με τον ίδιο τόνο και το ίδιο ύφος, αν η ίδια η Χριστιανική Ιδεολογία καλλιεργούσε και λίγο τον φόβο σε αυτόν. Φόβο χωρίς να κάνει κάτι βίαιο, απλώς αποκλείοντας τον ισοβίως από τους κόλπους της. Εκεί ο σύγχρονος φαιδρός Νεοέλληνας, κουτοπόνηρα σκεπτόμενος, θα έλεγε «κάτσε μην κάνω καμιά βλακεία και χάσω τίποτα» ή «κάτσε μην τυχόν και υπάρχει Θεός και δεν μπορώ να μετανοήσω», αλλά ακριβώς η Εκκλησία κηρύττει την υπέρτατη θυσία και δεν τους αποκλείει. Πάντα έχει μια θέση και για αυτούς μέσα της. Και φυσικά βγάζουν επάνω της την εφηβεία τους. Το μένος τους. Γιατί έτσι αισχρός είναι στο Αρχέτυπο του ο άνθρωπος… Αυτό κατά την άποψη μου είναι το «Προπατορικό του Αμάρτημα». Μια πτυχή του, να σέβεται εκ φύσεως μόνο τον φόβο. Και αυτό πολεμά η Χριστιανική Ιδεολογία προσπαθώντας να εξυψώσει το άτομο σε Ηθική πάνω από τον φόβο. Για αυτό και η φράση "φόβος Θεού" έχει ιδιαίτερη σημασία στην Χριστιανική Ιδεολογία, διαφορετική από αυτή του απλού φόβου που χρησιμοποιούμε καθημερινά. Έχει την έννοια του πολύ βαθέως σεβασμού.

[1] http://msinikoglou.blogspot.gr/2015/02/blog-post_18.html