Χρόνια
τώρα προσπαθώ να αποσαφηνίσω και να κατανοήσω λέξεις – έννοιες που καθημερινά
χρησιμοποιούμε για να ορίσουμε κάτι, κάποιον, ή μια ενέργεια, ως «καλό» ή
«κακό». Η σχετικότητα των εννοιών αυτών ήταν δεδομένη στο μυαλό μου από την
εποχή του Γυμνασίου, όταν με την απλή μέθοδο της παρατήρησης και της κριτικής
σκέψης αντιλαμβανόμουν πόσο διαφορετικά πράγματα σημαίνουν αυτές οι έννοιες για
τον κάθε άνθρωπο, σε κάθε διαφορετική χρονική και τοπική συγκυρία.
Σταδιακά
το ειλικρινές ενδιαφέρον μου για τον άνθρωπο και τον τρόπο που σκέφτεται και
λειτουργεί με έκαναν να ασχοληθώ με πονήματα πολλών επιστημών σε μια προσπάθεια
για αναζήτηση μιας αλήθειας, σε μια μάχη, θα έλεγα, μεταξύ πεποιθήσεων
(συνειδητού) μου και ασυνείδητου. Η μάχη αυτή με έκανε προς το παρόν να
καταλήξω μόνο σε ένα κοινό συμπέρασμα. Το ότι η αλήθεια δεν είναι για όλους και
ότι στην τελική δεν έχει ιδιαίτερη σημασία κιόλας. Παρακάτω θα προσπαθήσω να
εξηγήσω τι εννοώ.
Φυσικά
ουδέποτε έφτασα στην αλήθεια. Ούτε ποτέ ισχυρίστηκα ότι την πλησίασα καν.
Άλλωστε στην συγκεκριμένη αναζήτηση είναι το ταξίδι που μετράει και όχι ο
προορισμός και μακάρι αυτό το ταξίδι να μου πάρει και όλη μου την ζωή. Ωστόσο
θεωρώ ότι κατανόησα ορισμένα πράγματα που δεν έχουν κατανοήσει άλλοι άνθρωποι ή
τουλάχιστον όχι με τον τρόπο που εγώ τα αντιλαμβάνομαι.
ΣΗΜΑΙΝΟΝ
ΚΑΙ ΣΗΜΑΙΝΟΜΕΝΟ
Λόγω
των μαθημάτων για το πτυχίο μου, ήρθα σε στενή επαφή με την Επικοινωνία. Η
Επικοινωνία αποτελούσε περίπου το μισό του πτυχίου μου. Δύο από τις έννοιες της
που μου έκαναν εντύπωση και προσπάθησα να τις κατανοήσω πολύ, είναι το
«σημαίνον» και το «σημαινόμενο».
Παρότι
η έννοια του «σημαίνοντος» είναι απλή, δηλαδή είναι η λέξη και ο ήχος που την
ακολουθεί και έχει μικρή σημασία, η σχέση της με το «σημαινόμενο» είναι που
κάνει την διαφορά ειδικότερα στις έννοιες. Δηλαδή η σχέση της λέξης με το «τι
σημαίνει» τελικά η λέξη αυτή. Αν κανείς πάρει για παράδειγμα μια έννοια (πχ την
Δημοκρατία) και βάλει 20 ανθρώπους να του γράψουν μια παράγραφο για το πώς
καταλαβαίνουν αυτή την λέξη θα πάρουν 20 διαφορετικές απαντήσεις. Αν δε,
διαβάσει κάποιο αρχαίο κείμενο με την εν λόγω λέξη θα διαπιστώσει ότι σε
διαφορετικό χρόνο η σημασία της ήταν ελαφρώς διαφορετική. Το ίδιο μπορεί κανείς
να κατανοήσει με την λέξη «κράτος» κ.ο.κ.
Η
ΟΜΑΔΑ
Τα σημαίνοντα των διαφόρων εννοιών, έχουν το νόημα που εμείς τους δίνουμε ανάλογα με
τις ομάδες στις οποίες ανήκουμε. Για παράδειγμα έβλεπα έναν διάλογο μέσα στο Facebook ανάμεσα
σε «φιλο-δικτατορικούς» και «δημοκρατικούς» αναφορικά με το αν η Δικτατορία του
’67 – ’74 ήταν Επανάσταση ή Χούντα. Προφανώς για τις δύο αυτές κατηγορίες η
λέξη «Επανάσταση» έχει άλλο νόημα και για αυτό ίσως να μην μπορούν να έρθουν σε
συνεννόηση, άρα μικρή σημασία έχει τελικά τι ήταν και τι δεν ήταν. Σημασία έχει
ότι ο μεν την βλέπει ως κάτι θετικό και την ονομάζει «Επανάσταση», έχοντας έναν
κρυφό καημό να ξαναγίνει με σκοπό να «επαναστατήσει» και ο ίδιος απέναντι σε
όσα νοιώθει ότι τον καταπιέζουν και ο άλλος την ονομάζει Χούντα (στα ισπανικά
νομίζω είναι Junta) για να δείξει ότι είναι
κάτι «ξένο» και άρα «κακό». Στην πραγματικότητα συζητούν για το ίδιο πράγμα, η
διαφωνία τους είναι ως προς την κουρτίνα – ταμπέλα που αυτό θα ντυθεί γιατί
στην πραγματικότητα και οι δύο αδυνατούν να αναλύσουν το α-συνείδητο σκεπτικό
τους.
Σημασία
έχει ότι αυτοί οι δύο άνθρωποι ανήκουν
σε μια ομάδα (είναι Έλληνες) αλλά και σε μικρότερες υπο-ομάδες τις οποίες
κατατάσσουν στο μυαλό τους χωρίς να το καταλαβαίνουν και κατηγοριοποιούν
έννοιες και ανθρώπους σύμφωνα με αυτές (πχ στο εν λόγω παράδειγμα η υπο-ομάδα των "Ακροδεξιών" και των "Δημοκρατικών" - αν μπορούσαμε να τους ντύσουμε με μια "ταμπέλα"). Η ανθρώπινη ομάδα δεν έχει διαφορά
πρακτικά από μια αγέλη ζώων και δεν το λέω με κακή έννοια. Οι άνθρωποι έστησαν
κοινωνίες με βάση την οικογένεια ως διαπίστωση ότι κερδίζουν περισσότερα και
ζούνε πιο χαρούμενοι και ευκολότερα έτσι από ότι αν ζούσαν μόνοι τους σαν
αγρίμια. Η δόμηση των ομάδων προέρχεται από α-συνείδητες ανάγκες του ανθρώπου,
που δεν είναι επί του παρόντος ενδιαφέροντος να αναλύσω.
Οι πόροι στην γη και σε μια κοινωνία
είναι περιορισμένοι, άρα οι
άνθρωποι πρέπει να μοιραστούν τους πόρους αυτούς και να ζήσουν με ελλείψεις.
Στην πραγματικότητα πάντα κάτι λείπει από κάθε άνθρωπο, άρα η έννοια της
«έλλειψης» δεν είναι αντικειμενική αλλά υποκειμενική. Δηλαδή μπορεί με την λέξη να νομίζουμε ότι
καταλαβαίνουμε όλοι το ίδιο, αλλά στην πραγματικότητα καταλαβαίνουμε άλλα
πράγματα. Σημασία δεν έχει να εστιαστούμε στην έννοια της έλλειψης αλλά των
ομάδων.
Λόγω
του παραπάνω ο άνθρωπος συνειδητοποίησε ότι με την ένταξη του σε μια ομάδα μπορεί να κερδίσει περισσότερα από
τους πεπερασμένους πόρους της γής έναντι των άλλων ομάδων. Μάλιστα διαπίστωσε
ότι όσο πιο πολυπληθής είναι η ομάδα του τόσο πιο εύκολο είναι για αυτόν να
κερδίσει αυτά που επιθυμεί. Βέβαια στην σημερινή γεωπολιτική μπαίνουν και άλλοι
παράγοντες, αν πάμε όμως στην προϊστορική ή ακόμα και αρχαία περίοδο θα
διαπιστώσουμε του λόγου το αληθές γιατί η τεχνολογία ήταν περιορισμένη και άρα
το πλήθος ανθρώπων σήμαινε και νίκη έναντι του αντιπάλου (πχ μάχες μεταξύ των
Κινεζικών Βασιλείων στο 600 π.Χ.). Έχει δε διαπιστωθεί σε ορισμένες περιπτώσεις ότι μικρότερες ομάδες κερδίζουν περισσότερα αναλογικά με τα μέλη τους, από ότι μεγαλύτερες. Αυτό συμβαίνει κατά κόρον στα Δημοκρατικά πολιτεύματα και αυξάνεται πρακτικά όσο μεγαλώνει η "δημοκρατικότητα" της Διοίκησης.
Η
ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ - Η ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ
Το παραπάνω παράδοξο διαπίστωνε και ο άνθρωπος ότι συμβαίνει ανάλογα με το πόσο ισχυρή ή ανίσχυρη είναι η «ταυτότητα»
των μελών του συνόλου του. Έτσι δημιούργησε την κουλτούρα. Η ιστορία βρίθει
παραδειγμάτων από μικρότερες κοινωνίες που στήσανε Αυτοκρατορίες βασισμένες
επάνω στην «ανωτερότητα» της κουλτούρας τους, στην «ανωτερότητα» της φυλής τους
(στην ουσία φυλή ήταν η κουλτούρα αλλά αυτό είναι άλλη συζήτηση). Τέτοια
παραδείγματα είναι οι Έλληνες, οι Ρωμαίοι, οι Κινέζοι, οι Βαβυλώνιοι κλπ.
Επομένως η «ταυτότητα» απέκτησε τόσο μεγάλη σημασία που σταδιακά άρχισε να
ορίζει και το ποιοι είναι τα μέλη της ομάδας (παράδειγμα τέτοιο είναι το
λεγόμενο στην ιστορία «δικαίωμα του Ρωμαίου Πολίτη).
Στο
τι είναι κουλτούρα μπορώ πολύ
δύσκολα να απαντήσω. Ακόμα είμαι σε αναζήτηση και καταγραφή απόψεων επάνω σε
αυτή την έννοια. Ωστόσο αυτό που έχω διαπιστώσει σίγουρα είναι ότι είναι ένας
ΚΟΙΝΟΣ συνδυασμός αντιλήψεων μεταξύ των μελών μιας ομάδας και κοινός τρόπος
επικοινωνίας. Δηλαδή σε κάθε ομάδα το «σημαίνον» και το «σημαινόμενο»
ταυτίζονται ανάμεσα στα μέλη τους. Παράλληλα τα μέλη τους αντιλαμβάνονται από
κοινού κάτι ως «καλό» ή «κακό», ως «συμφέρον» ή «ζημία». Στην πραγματικότητα
και κατά πολύ βάθος πιστεύω ότι είναι η ΚΟΙΝΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΤΗΣ
ΟΜΑΔΑΣ και η πεποίθηση ότι το συμφέρον της ομάδας αποτελεί και προσωπικό
συμφέρον.
Άρα
έχει γίνει συνειδητό από όσους διαβάζουν πολύ ιστορία, ή έχουν αντίληψη της
γεωπολιτικής (σταδιακά αγγίζουμε βέβαια και την γεω-οικονομία), ότι όσο ισχυρότερη είναι η κουλτούρα μεταξύ των
ατόμων μιας ομάδας και έναντι των τρίτων ομάδων τόσο πιο πιθανόν και ευκολότερο
είναι να αποσπά η ομάδα αυτή οφέλη έναντι των τρίτων. Από αυτή την
πεποίθηση και από άλλες σκοτεινότερες δυνάμεις στον ψυχισμό των ανθρώπων
γεννάται και το μίσος (φυλετικό μίσος για παράδειγμα), αλλά δεν είναι επί του
παρόντος κειμένου σκοπός να αναλυθεί.
Δεν
είναι βέβαιον αν πρακτικά το παραπάνω έχει αποτέλεσμα επειδή τα μέλη της ομάδος
το πιστεύουν ότι έχει ή επειδή όντως «αντικειμενικά» ισχύει αυτό και επομένως το πιστεύουν και όπως είπα
και πριν μικρή σημασία έχει. Σημασία έχει ότι πρακτικά το παραπάνω
επαληθεύεται. Η ομάδα μας, είτε βρίσκεται μέσα στο κράτος μας, είτε και έξω από
αυτό (πχ Έθνος), φαίνεται πως πρακτικά αποσπά οφέλη από την δύναμη της συνοχής
της ομάδας αυτής. Αν κάποιος άνθρωπος πάει σε μια εκδήλωση με πολύ κόσμο και
δεν ξέρει κανέναν, κατά πάσα πιθανότητα θα ψάξει να βρει κάποιον που να έχει
περισσότερα φαινομενικά κοινά για να πιάσει κουβέντα, για διάφορους λόγους που
δεν έχουν σημασία. Αν πάει σε μια χώρα μετανάστης τους πρώτους που θα
αναζητήσει θα είναι τους ομογενείς του. Οι λόγοι δεν έχουν σημασία καμία γιατί
δεν πρόκειται ποτέ να εξαληφθούν.
Η
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ «ΑΛΗΘΕΙΑΣ».
Κάποιοι
άνθρωποι θεωρούν πως η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχουν Έθνη, δεν υπάρχουν
«θρησκείες» και «κράτη» και πως όλα αυτά είναι κατασκευάσματα του ανθρώπου και
μάλιστα κόπτονται τόσο πολύ για αυτό μέχρι υστερίας. Κάποιοι άλλοι μιλούν για
αγάπη προς την πατρίδα, προς τον θεό, προς το Έθνος κλπ και κάνουν το ίδιο,
μάλιστα θεωρούν ότι με βάση το DNA
η φύση το έχει ορίσει έτσι και άρα
αυτό είναι αλήθεια. Ρωτάω κάτι απλό και δεν παίρνω απάντηση: ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ;
Τι
είναι αυτό που έχει πραγματικά σημασία; Σημασία έχει ότι όσο ισχυρότερο είναι
Έθνος – Κράτος – Θρησκεία, όσο ανεκτικότερα και ισχυρότερα είναι τα «δεσμά» τα
οποία συνδέουν τα μέλη τους σε έναν κοινό σκοπό και μια κοινή ύπαρξη, τόσο περισσότερα
κερδίζουν τα ίδια τα μέλη τελικά έναντι των τρίτων. Για παράδειγμα λένε μερικοί
ότι οι ΗΠΑ δεν είναι Έθνος γιατί το DNA τους έχει μίξη διαφόρων
Εθνών. Δεν μπαίνω καν σε αυτή την λογική προσωπικά αλλά επειδή την θεωρώ ακραία
την παίρνω ως παράδειγμα. Έχει καμία σημασία πραγματικά αν θεωρούμε εμείς ότι
αυτοί είναι Έθνος ή όχι, ή αν είναι πραγματικά ή όχι;;; Τι είναι το
«πραγματικό» άλλωστε; Σημασία έχει ότι βλέπω κάθε Ελληνοαμερικάνο να δακρύζει
με τον Εθνικό τους ύμνο (μπορεί και παράλληλα με τον δικό μας ως μέλος της υπο-ομάδας των Ελληνοαμερικάνων), να έχει μια Αμερικανική Σημαία στον τοίχο του (ίσως και μια Ελληνική παράλληλα για τον ίδιο λόγο που προανέφερα), να
αναρτά φωτογραφίες της προεδρικής τους φρουράς μέσα στην βροχή και των
«μνημείων» τους (που στην τελική δεν έχουν και καμία ιστορική καν αξία για εμάς
τους Έλληνες) στο διαδίκτυο. Άρα αυτοί νοιώθουν Έθνος. Και μάλιστα το νοιώθουν
τόσο πολύ που εξουσιάζουν και πολλά άλλα Έθνη γύρω τους. Άρα τι μας δείχνει η πραγματικότητα;
Άλλο
αντίστοιχο παράδειγμα αποτελεί η ΕΣΣΔ του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου,
όπου ενώ οι Σοβιετικοί είχανε κλείσει όλες τις εκκλησίες και είχαν εκτελέσει
σωρεία ιερέων, τελικά βλέποντας τους Γερμανούς να κάνουν «βόλτα» μέσα στην
Ρωσία αποφάσισαν να παραμελήσουν εντελώς την ιδεολογία τους για να ξυπνήσουν
στον Ρώσο την «Εθνική ταυτότητα» του και όχι μόνο ανοίξανε κάθε Εκκλησία αλλά
θυμηθήκανε και όλους τους ήρωες της Τσαρικής Ρωσίας για να εμπνεύσουν τον
ανώνυμο Ρώσο να πολεμήσει, κάτι που το πέτυχαν με τον καλύτερο τρόπο…επομένως ακόμα και αν ήταν αλήθεια αυτό που πίστευαν,
τι σημασία είχε πρακτικά εκτός από το ότι κόντεψε να τους καταστρέψει.
Εκεί μπορεί κάποιος να μου πει ότι οι Αμερικάνοι δεν έχουν επίσημη
«θρησκεία» και «χρώμα» κλπ, αλλά θα τους πρότεινα να ρωτήσουν και τους
Ινδιάνους να τους πούνε πως βίωσαν την Αμερικανική ανεκτικότητα…για να
εξαφάνισαν τους γηγενείς, είτε αρέσει στους ανθρώπους αυτούς που νομίζουν ότι
δεν έχουν κοινά πράγματα οι Αμερικάνοι είτε όχι, σημαίνει ότι αντιλαμβάνονταν
την ομάδα τους ως προς κοινούς παρανομαστές και τους Ινδιάνους ως μια άλλη
ομάδα!!! Ακόμα όμως και αν αφήσουμε ήσυχους τους Ινδιάνους, οι Αμερικάνοι σήμερα δεν έχουν εχθρούς; Αν έχουν, το γεγονός ότι αντιλαμβάνονται εχθρούς δείχνει ότι έχουν σταθερή (αλλά πρώιμη) συλλογική ταυτότητα και ίχνη κουλτούρας. Αλλιώς δεν θα μπορούσαν να αντιληφθούν εχθρούς. Για αυτούς θα ήταν όλοι ίδιοι. Υπάρχει κουλτούρα και εκεί
και επομένως και αίσθημα κοινού συμφέροντος, που σύμφωνα με την ιστορία
φαίνεται ότι επιτυγχάνεται κιόλας, τουλάχιστον μέχρι σήμερα, αφού αυτοί είναι η υπερδύναμη. Απλά αυτό το Έθνος
είναι τόσο «φρέσκο» που η κουλτούρα αυτή δεν έχει παγιωθεί σε μεγάλο βαθμό.
Αν
κανείς διαβάσει λίγο θα δει ότι οι περισσότεροι επιστήμονες, βλέπουν το θέμα
αποστασιοποιημένα και εξηγούν τους λόγους που μπαίνει κάποιος σε μια ομάδα με
βάση τα βαθύτερα κίνητρα που δεν είναι και πολύ κολακευτικά. Οι επιστήμονες
έχουν δίκαιο, ωστόσο δεν τα λένε στην μάζα αυτά γιατί η μάζα είναι αγράμματη
και επομένως ανίκανη να διαχειριστεί αυτή την αλήθεια. Είχε γίνει της μόδας κάποιοι
άνθρωποι να βγάζουν τον εαυτό τους από την ομάδα και να δείχνουν όσο
περισσότερο μπορούν ότι, ακριβώς επειδή τάχας καταλάβανε αυτή την «αλήθεια»,
δεν μπορούν να ανήκουν στην ομάδα που τους ανέθρεψε και τους γαλούχησε και
εντάσσονται σε διάφορους αντίστοιχους πολιτικούς χώρους. Στην πραγματικότητα
και πάλι κάνουν το ίδιο, απλά αλλάζουν ομάδα!!! Πάλι σε ομάδα μπαίνουν. Και
αυτό γιατί ακόμα και οι ίδιοι οι επιστήμονες που τους τα είπανε αυτά και που ΕΝ
ΜΕΡΗ μόνο κατάλαβαν τελικά, δεν αμφισβήτησαν την πραγματικότητα. Ότι δηλαδή ο
άνθρωπος πάντα θα περιχαρακώνεται σε ομάδες συμφερόντων!!! Το αποτέλεσμα είναι
αυτοί οι άνθρωποι τελικά, παρότι περνούν τους εαυτούς τους για ξύπνιους το μόνο
πρακτικό αποτέλεσμα που έχουν οι ενέργειες τους να είναι να αποδυναμώνουν την
ομάδα την οποία τους αναθρέφει και ανέχεται αυτή τους την «ανήλικη επανάσταση»
άνευ πρακτικού λόγου και αιτίας, αφού και πάλι δεν πάνε στα βουνά να ζήσουν ως
αγρίμια αλλά μπαίνουν πάλι σε μια ομάδα ανθρώπων.
Οι επιστήμονες δεν εξηγούν την κοινωνική συμπεριφορά με σκοπό να την εξαλείψουν. Δεν τρέφουν τέτοιες ψευδαισθήσεις. Άλλωστε ούτε οι ίδιοι που την έχουν εξηγήσει το έπραξαν τις περισσότερες φορές. Την εξηγούν για να μπορέσουν να οδηγήσουν την αρνητική ενέργεια της ομάδος (της κάθε ομάδος) σε κάτι δημιουργικό και όχι σε κάτι καταστροφικό, όπως οφείλει κάθε πνευματικός άνθρωπος να κάνει. Μάλιστα με εντύπωση διάβασα σε ένα βιβλίο της Νέλλης Ψαρρού, ότι για γίνει αυτό εφικτό πρέπει η πνευματική ηγεσία να καταφέρει να στρέψει το Έθνος σε κάτι δημιουργικό, πριν αυτό αρχίσει να εκδηλώνει με επιθετικότητα την οργή έναντι των "εχθρών".
Οι επιστήμονες δεν εξηγούν την κοινωνική συμπεριφορά με σκοπό να την εξαλείψουν. Δεν τρέφουν τέτοιες ψευδαισθήσεις. Άλλωστε ούτε οι ίδιοι που την έχουν εξηγήσει το έπραξαν τις περισσότερες φορές. Την εξηγούν για να μπορέσουν να οδηγήσουν την αρνητική ενέργεια της ομάδος (της κάθε ομάδος) σε κάτι δημιουργικό και όχι σε κάτι καταστροφικό, όπως οφείλει κάθε πνευματικός άνθρωπος να κάνει. Μάλιστα με εντύπωση διάβασα σε ένα βιβλίο της Νέλλης Ψαρρού, ότι για γίνει αυτό εφικτό πρέπει η πνευματική ηγεσία να καταφέρει να στρέψει το Έθνος σε κάτι δημιουργικό, πριν αυτό αρχίσει να εκδηλώνει με επιθετικότητα την οργή έναντι των "εχθρών".
Έκανα
σε έναν φύλο μου που έβριζε τους "Έλληνες", την εξής ερώτηση:
«Σε
πειράζουν οι «Έλληνες», αλλά αλήθεια εσύ σε ποια ομάδα ανήκεις; Αν μια μέρα
εκλείψουμε οι «Έλληνες» και μείνεις εσύ σε αυτόν εδώ τον τόπο, έχεις την
εντύπωση ότι θα ζεις όπως νομίζεις καλύτερα; Θα μπορέσεις να είσαι τόσο
«επαναστάτης» με κάποια άλλη κουλτούρα πάνω από το κεφάλι σου; Άρα γιατί
εχθρεύεσαι την κουλτούρα που σε ανέχεται και σε θρέφει;»
Δηλαδή
αν ξαφνικά αύριο ξυπνήσουν όλοι οι Έλληνες και πούνε όλοι μαζί, ότι δεν υπάρχει
Έθνος «Έλληνες», θα είναι απλά «άνθρωποι»; Ή θα γίνουν κάτι άλλο; Και αυτό το
κάτι άλλο είναι βέβαιοι ότι τελικά θα τους αρέσει περισσότερο;
Έλεγα
σε έναν άθεο ξάδερφο μου, που κόπτονταν υπέρ της «αλήθειας» της αθεΐας και
διαφωνούσαμε, ότι αν ξαφνικά ξυπνήσεις μια μέρα και πραγματικά όλοι οι άνθρωποι
γύρω σου πιστέψουν αυτό που λες, τι σου λέει ότι δεν θα βγάλουν την «ορμή
θανάτου» τους (κατά Freud) επάνω
σου και θα σε αφήσουν να ζήσεις έτσι όπως ζεις σήμερα; Και μου απαντάει ότι
όπως αυτός έχει Παιδεία και δεν θα σκοτώσει έτσι δεν θα το κάνουν και οι άλλοι,
έλα όμως που δεν είναι έτσι…δεν το ξέρεις ότι δεν θα το κάνουν. Άλλωστε όταν ο
άνθρωπος μπει σε μια ομάδα (γιατί όπως
είπαμε αυτό γίνεται αυτόματα) παύει να είναι «άτομο» και γίνεται σαν ένα 5χρονο
παιδάκι. Το 5χρονο παιδάκι αποτελεί μόνιμο παράδειγμα στην κοινωνική ψυχολογία
για την εξήγηση των συμπεριφορών ΚΑΘΕ ομάδας. Επομένως αυτό που εσύ ΝΟΜΙΖΕΙΣ
ότι θα κάνεις δεν είναι απαραίτητο ότι δεν θα το κάνουν άλλοι. Το πιο πιθανόν
μάλιστα είναι να μην το κάνεις ούτε καν ο ίδιος που το νομίζεις… θα βρεις έναν
τρόπο να το δικαιολογήσεις το ότι κάνεις το αντίθετο από αυτό που έλεγες γιατί είναι η φύση του ανθρώπου τέτοια, μόνο
που τότε θα είναι αργά.
Γιατί
όλες οι ομάδες (κράτος, θρησκείες, φυλές) μέσω της κουλτούρας (δηλαδή των
κανόνων τους) λένε στα μέλη τους τι είναι επιτρεπτό να κάνουν για να μην
βλάπτουν ο ένας τον άλλον και επομένως να διατηρούν το λεγόμενο «Κοινωνικό
Συμβόλαιο» (κατά Rousseau), δηλαδή την αρμονική
συμβίωση των ανθρώπων. Οδηγούν την λεγόμενη «ορμή θανάτου» σε κάτι δημιουργικό
και όχι σε κάτι καταστροφικό για το εν λόγω σύνολο. Ορισμένες φορές σε κάτι
καταστροφικό για κάποιο άλλο σύνολο, αλλά και αυτό τελικά προστατεύει το εν
λόγω σύνολο είτε τους αρέσει κάποιους είτε όχι. Αυτή είναι η πραγματικότητα.
Άρα
ακόμα και στην πραγματικότητα να μην υπήρχε θεός, για παράδειγμα, (προσωπικά πιστεύω πολύ ότι
υπάρχει), να μην υπήρχαν Έθνη και Φυλές κλπ, ΤΙ ΣΗΜΑΣΙΑ ΕΧΕΙ;;; Πότε κατάφεραν
τόσο πια αυτοί οι άνθρωποι που τα λένε αυτά και καθάρισαν τόσο πολύ την ψυχή
τους από τις σκοτεινές ανθρώπινες ασυνείδητες δυνάμεις και νοιώθουν τόσο ικανοί
να διαχειριστούν τα ένστικτα τους; Ακόμα και αν το έχουν κάνει οι ίδιοι (κάτι
που αμφιβάλλω αν το έχει πετύχει ποτέ κανείς) τι τους κάνει να
πιστεύουν ότι θα μπορέσουν να διαχειριστούν το άνοιγμα του «κουτιού της
Πανδώρας» που η ενδεχόμενη επικράτηση των απόψεων τους στο σύνολο θα φέρει;
ΤΟ
ΚΟΥΤΙ ΤΗΣ ΠΑΝΔΩΡΑΣ
Σύμφωνα
με την Μυθολογία ο Δίας που ήθελε να εκδικηθεί τον Προμηθέα, έβαλε τους θεούς
να πλάσουν ένα υπέροχο πλάσμα, την Πανδώρα, που της έδωσαν μορφή και φωνή
ανθρώπου και την δώρισε τον Επιμηθέα, αδερφό του Προμηθέα. Παρά τις
παροτρύνσεις του ίδιου να μην το δεχτεί, ο Επιμηθέας θαμπωμένος από την ομορφιά
της Πανδώρας, δέχθηκε το δώρο του Ολύμπιου Δία.
Μια
μέρα ο Δίας δώρισε στην Πανδώρα ένα πιθάρι και της είπε ότι έχει τρομερή δύναμη
και πως δεν έπρεπε να το ανοίξει. Η Πανδώρα από περιέργεια άνοιξε το πιθάρι και
όλα τα κακά του κόσμου ξεχύθηκαν στην γη και άρχισαν σιωπηλά και ύπουλα να
πλήττουν τους ανθρώπους.
Αυτό
που θέλω να δείξω είναι ότι η γνώση είναι δύναμη, η γνώση φέρνει πράγματι την
αλήθεια. Το ερώτημα είναι, μπορούμε να διαχειριστούμε την αλήθεια; Είμαστε
έτοιμοι για αυτή;
Η
απάντηση μου είναι ότι δεν είμαστε. Και προσωπικά δεν είμαι. Επειδή δεν είμαι
έτοιμος να βιώσω τις συνέπειες της αλήθειας που ίσως να οδηγήσουν και στον
προσωπικό μου αφανισμό, θεωρώ ότι πρέπει να στηρίζω και να υποστηρίζω την ομάδα
μου και την κουλτούρα της. Διάφορες «καλές» έννοιες που τάχα χρησιμοποιούν
ορισμένοι για να πλήξουν αυτές τις αρχές και τις αξίες που η κουλτούρα μας
ορίζει κρίνω ότι είναι μόνο εκ του πονηρού ή για φιγούρα. Αν με
λογική μου καταδείξουν ότι ορισμένα στοιχεία της κουλτούρας μας, που πλήττουν με τα
έργα τους και τα λόγια τους οι ίδιοι, πρέπει να αλλάξουν σε όφελος του Έθνους και της ταυτότητας
του, τότε είμαι έτοιμος να τα δεχτώ. Μέχρι τότε καταλαβαίνω μόνο ένα πράγμα,
ότι ανήκουν σε κάποια άλλη ομάδα την οποία κατατάσσουν υψηλότερα από τον Έθνος
τους και εργάζονται για αυτή σε βάρος της δικής μου…
Ακόμα όμως και αν κατανοήσω απόλυτα το τι προκαλεί αυτή μου την αντίληψη (που σε έναν βαθμό το έχω κατανοήσει) θεωρώ αδύνατον να το κατανοήσουν και τα μέλη των άλλων ομάδων που αποσπούν οφέλη από την δική μου, και δεν είμαι έτοιμος ψυχολογικά να χάσω αυτά τα οφέλη από αυτή μου την διαπίστωση, άρα δεν έχει καμία σημασία η αλήθεια στο εν λόγω θέμα (την οποία δεν έχω ακόμα προσδιορίσει - για να μην βιαστούν όσοι διαφωνώ με όσα λένε να χαρούν), αλλά η πραγματικότητα, που όσους διαφωνώ τους διαψεύδει περίτρανα. Αν δηλαδή διαπιστώσουμε όλοι οι Έλληνες ότι η συλλογική μας ταυτότητα δεν είναι τίποτα "πραγματικό", αλλά κάτι "κατασκευασμένο" (κατά την λογική διαφόρων), δεν θα πάψουν αυτομάτως και άλλες ομάδες να διατηρούν την δική τους ταυτότητα. Επομένως εμένα ποια ζωή μου επιφυλλάσσετται τελικά μέσα στην συλλογική ταυτότητα άλλων ομάδων που θα κυριαρχήσουν επί της πρώην (αφού καταργήθηκε η συλλογική ταυτότητα) δικής μου ομάδας; Ποια θα είναι η ζωή μου μέσα στην δική τους κουλτούρα;
Σινίκογλου Μιχάλης
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου