Η Ηθική ως πολιτικό επιχείρημα.

Επειδή η ενασχόληση με τα Κοινά είναι υποχρέωση κάθε ανθρώπου και η γνώμη πρέπει να λέγεται και να είναι αντικείμενο συζήτησης, πολλές φορές η πολιτική συζήτηση (ακόμα και η οικονομική) πάει σε ζητήματα ηθικά και εκεί είναι που ξεφεύγει πάντα από το ρεαλιστικό και πάμε στην σφαίρα του ιδεατού και της φαντασίας. Το παραπάνω όχι μόνο είναι σχετικό, αλλά προκαλεί και σύγχυση στο τελικό αποτέλεσμα μιας συζήτησης. Επομένως επέλεξα σήμερα να γράψω μια γνώμη σχετικά με τα θέματα αυτά.

Πολλά κόμματα στην ελληνική (και όχι μόνο) πολιτική σκηνή, στηρίζουν ολόκληρη την ύπαρξη τους, όχι σε πρακτικά μοντέλα διακυβέρνησης ή έστω διαχείρισης, αλλά σε μια επικριτική ηθικολογία απέναντι σε κόμματα με πρακτικό προσανατολισμό πολιτικής. Αυτά τα κόμματα συνήθως δεν έχουν κάποιο ολοκληρωμένο πολιτικό μοντέλο και η πολιτική τους ιδεολογία είναι πολύ κοντά στον λαϊκισμό (στην αντίληψη του ότι ο λαός έχει πάντα δίκιο και δεν φταίει σε τίποτα κλπ).

Από την άλλη ακριβώς επειδή η πολιτική πρακτικά είναι ένας συγκερασμός συμφερόντων ομάδων που αναγκάζονται να συμφωνήσουν σε ορισμένα πράγματα προκειμένου να συνυπάρξουν (Κοινωνικό Συμβόλαιο), είναι βέβαιο ότι πρακτικά η ηθική σε ορισμένες περιπτώσεις θα πάει περίπατο. Ακριβώς για να μην υπάρξει χάος. Χρυσή τομή πρακτικά δεν υπάρχει σε τίποτα σε αυτόν τον κόσμο. Από εκεί και μετά προσωπικά δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να την επιζητούμε, όχι όμως να πορευόμαστε πολιτικά με βάση αυτό και μόνο.

Σε μια Δημοκρατία η πιο αδύναμη στιγμή ενός προσώπου είναι η περίοδος πριν εκλεγεί, δηλαδή η προεκλογική περίοδος. Απαιτεί πολύ χρήμα και στήριξη από τα ΜΜΕ προκειμένου να περάσει την ατζέντα του, να αποκρούσει επιθέσεις αντιπάλων και να κερδίσει εντυπώσεις, δηλαδή βοήθεια σχετικά με την εικόνα του που σε κάθε περίπτωση σημαίνει χρήμα (και όχι μόνο). Το πρόσωπο αυτό δεν χρειάζεται μόνο οικονομική στήριξη αλλά και πρακτική στήριξη από τα μέλη των ομάδων που αποτελούν τις κοινωνικές ομάδες πιάνοντας όσους περισσότερους μπορεί. Με δεδομένο το παραπάνω θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι περισσότερα προβλήματα αντιμετωπίζει ένας πολιτικός αν επιτεθεί προεκλογικά στα ανήθικα συμφέροντα παρά λύνει, είναι όμως έτσι;

Στην πραγματικότητα είναι γνωστό ότι η ηθικολογία αρέσει στις μάζες και άρα κερδίζει πόντους το πρόσωπο αυτό χωρίς να χρειάζεται την στήριξη των ανήθικων, θα σκεφτόταν κάποιος αφελής. Αν όμως το πρόσωπο αυτό είναι έστω και κατ’ όνομα αναμεμειγμένο το ίδιο σε κάτι ανήθικο και αυτό έρθει στην επιφάνεια (ακόμα και ψευδώς) ή δεν προβληθούν καν οι ιδέες του, θα κερδίσει ή θα χάσει; Δεν είναι πιο πιθανό να του επιτεθούν αυτά τα συμφέροντα παύοντας τον από προσώπου γης; Ειδικότερα σε μια Δημοκρατία που στηρίζεται στα Μέσα Επικοινωνίας που με την σειρά τους ελέγχουν τα μηνύματα που φτάνουν στο κοινό (gatekeepers). Φυσικά το πρόβλημα δεν μπορεί να προέλθει μόνο από τα μέσα. Σε κάθε περίπτωση νομίζω ότι είναι λογικό πως κάποιος θα περίμενε ότι με τα ηθικολογήματα κάποιου πολιτικού και τις μελλοντικές καταδίκες των «κακών» και «ανήθικων» θα χάσει τελικώς παρά θα κερδίσει.

Άρα η λογική λέει πως όταν πραγματικά θέλει κάποιος να κυβερνήσει ηθικά και όχι «ηθικά» κυνηγώντας δικαστικά όσους βλάπτουν το Δημόσιο Συμφέρον δεν θα το έλεγε προεκλογικά, για να έχει όσο το δυνατόν λιγότερα προβλήματα και να εκλεγεί ώστε να το κάνει κιόλας πράξη τελικά. Γιατί επομένως κάποιος να το πει προεκλογικά, αν το εννοεί; Κάποιος θα πει γιατί θα μαζέψει ψήφους περισσότερους από όσους θα χάσει. Με δεδομένο όμως ότι οι μάζες σπανίως αναγνωρίζουν την αλήθεια και επηρεάζονται άμεσα από τα αρνητικά μηνύματα δρώντας (όπως μαρτυρούν και οι περισσότερες έρευνες) περισσότερο με συναισθηματισμό παρά με λογική πόσο εύκολα μπορεί κάποιος να γκρεμιστεί στα μάτια τους;

Έχει δε πρακτικά επιβεβαιωθεί ότι οι πολιτικοί οι οποίοι πρεσβεύουν και καλά την ηθική κάθαρση και τα κόμματα που ευαγγελίζονται την κάθαρση αυτή, όλως περιέργως έχουν μεγάλα και μυστήρια budgets. Στην χώρα μας τα κόμματα αυτά είναι που δεν δέχονται να ανοίξουν οι λογαριασμοί τους. Παράλληλα όσες φορές κερδίζουν φαίνεται ότι ποτέ δεν κάνουν κινήσεις προς αυτή την κατεύθυνση. Συγκεκριμένο παράδειγμα αποτελεί το παράδειγμα του Obama ο οποίος πολλές φορές επικαλέστηκε το κακό που προκάλεσαν οι ατασθαλίες των στελεχών της Wall Street. Τελικά αποδείχθηκε ότι το πολύ μεγάλο ποσοστό της χρηματοδότησης του προήλθε από την Wall Street και τους «κακούς» Οίκους, ενώ η δίωξη οικονομικού εγκλήματος όχι μόνο δεν έβαλε πίσω από τα σίδερα όσους έπρεπε, αλλά και μείωσε τα αποτελέσματα της κατά 20-30%!!! Αντιθέτως ο «κακός» Bush, της «αδιαφάνειας» και των «συμφερόντων» όχι μόνο έβαλε στην φυλακή όσους προκάλεσαν το σκάνδαλο της Enron και της Worldcom αλλά και είχε μεγαλύτερη επιτυχία σε ποσοστά δίωξης οικονομικού εγκλήματος.

Αυτά προς σκέψη για τις πολιτικές επιλογές μας και σε μια προσπάθεια ανόδου της ποιότητας των πολιτικών συζητήσεων στην χώρα μας σε ότι αφορά πολιτικούς και κόμματα. Δηλαδή πρέπει να συζητάμε πρακτικά πράγματα και όχι θεωρητικές φανφάρες και μεγαλοστομίες ηθικού περιεχομένου που μας κρύβουν την πραγματικότητα στην τελική. Το ζήτημα της ηθικής είναι σημαντικό, πολύ σημαντικό, αλλά είναι προσωπικό θέμα του καθενός, γιατί δεν είναι λίγες οι φορές που είδα τους ανήθικους να κάνουν ηθικά κηρύγματα, όπως έχουν διαπιστώσει και πολλοί άλλοι προφανώς εκτός από εμένα, και είσαι στο τραπέζι της συζήτησης και σκέφτεσαι «ας μην ανοίξω το στόμα μου γιατί θα μαλώσω». Για αυτό ας γίνουμε πρώτα πρακτικοί στις συζητήσεις μας και ηθικοί στις πράξεις μας και όχι το αντίθετο και θα έχουμε προσφέρει πολύ περισσότερα στην ηθική από ότι τώρα.