Τι είναι το βιοτικό επίπεδο; Ποιά η σημασία του;

Βιοτικό επίπεδο είναι μια σύνθετη έννοια στην συνείδηση του απλού ανθρώπου. Αποτελείται από ότι αποκαλούμε «επίπεδο ζωής», δηλαδή τις ώρες που εργάζεται, και τα προϊόντα/υπηρεσίες που μπορεί να αγοράσει για να βελτιώσει την ζωή του, τις συνθήκες στις οποίες γενικώς ζει.

Είναι γεγονός ότι το βιοτικό επίπεδο είναι κάτι σχετικό και όχι σαφές με τον τρόπο που καθημερινώς το εννοούμε. Ακόμα και μέσα στην ίδια κοινωνία οι άνθρωποι διαφέρουν ως προς το τι έχουν στο μυαλό τους ότι αποτελεί την έννοια αυτή και στο κατά πως κρίνουν το «καλό», το «αξιοπρεπές» και το «κακό» βιοτικό επίπεδο. Για αυτό απαιτείται μια σύγκριση ώστε να μπορεί κάποιος να κρίνει αυτές τις έννοιες. Η έννοια αυτή είναι προφανής, ωστόσο έχει και δείκτες που την μετρούν γιατί η αξιολόγηση της δεν είναι προφανής, και ονομάζονται «Δείκτες Ευημερίας» (πχ Δείκτης GINI). Ωστόσο σε πολλές περιπτώσεις επειδή δεν μπορείς συνεχώς να κοιτάς και να έχεις γνώση όλων των δεικτών αυτών χρησιμοποιούμε στην καθομιλουμένη ορισμένες παραδοχές. Για παράδειγμα είναι γνωστό ότι η Ελλάδα έχει καλύτερο βιοτικό επίπεδο από την Κίνα. Κάποιος Κινέζος μπορεί να είναι ευχαριστημένος από την ζωή του και να λέει ότι έχει «καλό βιοτικό επίπεδο», κάποιος άλλος όχι, το ίδιο και για τον Έλληνα.

Επειδή η Ελλάδα και η κάθε χώρα, αλλά ειδικότερα η Ελλάδα που είναι μικρή χώρα, δεν έχει δύναμη να διαμορφώσει το Εξωτερικό Περιβάλλον. Όπως μαθαίνουμε από τα πρώτα έτη του Οικονομικού Πανεπιστημίου, το Εξωτερικό Περιβάλλον συνδιαμορφώνεται από μια οντότητα (χώρα ή επιχείρηση) αλλά δεν είναι τόσο μεγάλη η δύναμη της κάθε οντότητας ώστε να το ανατρέψει. Είναι δηλαδή δυνάμεις που ξεπερνούν την οντότητα αυτή και η επιχείρηση/χώρα τις λαμβάνει ως δεδομένες για να κάνει τον σχεδιασμό της. Η αδυναμία διαμόρφωσης του Εξωτερικού Περιβάλλοντος καθιστά την όλη συζήτηση για το βιοτικό επίπεδο μιας χώρας σχεδόν άχρηστη καθώς δεν έχει κάποιο θετικό αντίκτυπο στον τρόπο που η χώρα αντιμετωπίζει αυτές τις προκλήσεις. Δηλαδή τι έγινε και αν όλοι οι Έλληνες όλη μέρα λέμε ότι «ζούμε χάλια»; Θα αλλάξει η πορεία της πτώσης της Οικονομίας μας; Προφανώς και όχι. Έχει σημασία όμως η έννοια αυτή;

Είτε σε Δημοκρατία είτε σε Δικτατορία (ασχέτως Οικονομικού Μοντέλου) οι αντιλήψεις των πολιτών καθορίζουν τις πολιτικές αποφάσεις της χώρας αυτής. Αν οι πολίτες αντιλαμβάνονται ότι ζούνε σε ένα άσχημο βιοτικό επίπεδο κατά πάσα πιθανότητα θα εξεγείρονται συνεχώς μέχρι να αντιληφθούν ότι ζούνε σε ένα «καλό βιοτικό επίπεδο» ή τουλάχιστον «ανεκτό». Η υποκειμενική κρίση όμως του βιοτικού επιπέδου – όπως προείπα – δεν έχει να κάνει με την πραγματικότητα. Άλλο τι αντιλαμβάνεται ο πολίτης, άλλο τι ισχύει πραγματικά. Οι αντιλήψεις του όμως επηρεάζουν τις πολιτικές και άρα τις οικονομικές δράσεις σε μια χώρα. Μπορεί οι πολίτες μιας χώρας που είναι δυσαρεστημένοι με το βιοτικό τους επίπεδο να δοκιμάσουν άλλα πράγματα και μόλις αποτύχουν ενώ θα ζούνε χειρότερα από ότι πριν να καταλάβουν ότι δεν χρειάζεται να κάνουν άλλους πειραματισμούς και ότι είναι καλά τελικά ακόμα και αν έχουν λιγότερα.

Για παράδειγμα από τότε που γεννήθηκα ακούω στην Ελλάδα αυτή την φράση «ο κόσμος πεινάει» ακόμα και ενώ έβλεπα στην πορεία των χρόνων μου το βιοτικό επίπεδο να αυξάνεται. Μέχρι και το 2008 άκουγα αυτό το «ο κόσμος πεινάει» ενώ είχαμε ένα βιοτικό επίπεδο που εμείς δεν θα ξαναδούμε και ίσως να το δούνε τα παιδιά μας στην μετά κρίσεως εποχή. Σήμερα πάλι λένε ότι «πεινάνε», θα πάμε πιο κάτω τελικά και κάποια στιγμή θα σταματήσουν και θα πούνε ότι «καλά είμαστε τελικά και εδώ που είμαστε».

Αν δε ρωτήσει κάποιος Έλληνας ανθρώπους του εξωτερικού για το πώς φαντάζεται ότι ζούνε οι Έλληνες θα ακούσει πολύ διαφορετικά πράγματα από τις δικές του αντιλήψεις και από την πραγματικότητα, αλλά και από άνθρωπο σε άνθρωπο που θα ρωτάει θα ακούει εντελώς διαφορετικά πράγματα.

Άρα οι προκλήσεις του Περιβάλλοντος είναι δεδομένες. Το πώς αντιμετωπίζει αυτές τις προκλήσεις μια χώρα έχει σχέση με τις αντιλήψεις για το βιοτικό επίπεδο που έχουν οι πολίτες της χώρας αυτής. Καθώς επηρεάζουν τις πολιτικές αποφάσεις και με την σειρά του τις οικονομικές αποφάσεις. Είναι προφανές δε, ότι άλλο η πραγματικότητα, άλλο η ΑΝΤΙΛΗΨΗ που έχουν οι πολίτες για την πραγματικότητα. Το άθροισμα των Οικονομικών Δεικτών μας δείχνει την πραγματικότητα σε μεγάλο μέρος της. Άλλο τι πραγματικά ζεις, άλλο τι νομίζεις ότι ζεις, άλλο τι θεωρούν οι άλλοι ότι ζεις. Το προηγούμενο τρίπτυχο αντανακλά και την προσωπική ζωή του καθενός εκτός από τα Οικονομικά Ζητήματα του κράτους.

Σινίκογλου Μιχάλης
Sinikoglou Michalis
B.Sc. Marketing and Communication (Athens University of Economics and Business)
M.Sc. in Services Management (Management Department, Athens University of Economics and Business)